Vds training consultancy open trainingen aanbod

Wat is leiderschap?

Leiderschap is het proces waarbij een individu anderen beïnvloedt om een bepaald doel te bereiken dat iemand niet snel vanuit zichzelf zou doen. Leiderschap is nodig om veranderingen te realiseren. Het kan op ieder niveau in een organisatie en in elke functie toegepast worden en beperkt zich niet tot de functie van leidinggevenden. Immers, iedereen kan een leider zijn. Of nog sterker: iedereen is een leider!

Leiderschap is wat ons betreft dus niet te verwarren met machtspolitiek of het bekleden van een bepaalde functie en gaat in de kern over gedrag dat zowel door leidinggevenden als door niet-leidinggevenden getoond kan worden. Juist door de ontwikkeling waarbij organisaties steeds minder uit strikt formele en hiërarchische structuren bestaan komt er steeds meer ruimte voor leiderschap op ieder niveau en in iedere functie en rol.

Het is een belangrijke taak van leidinggevenden om dit proces te faciliteren zodat de organisatie zich zodanig ontwikkelt dat die meekan in de snel veranderende omgeving waarin organisaties tegenwoordig opereren. Maar deze verantwoordelijkheid ligt dus niet alleen bij leidinggevenden. Hoe meer mensen er leiderschap tonen, hoe meer leiderschap gedeeld kan worden binnen het team of de organisatie en hoe meer dit team of deze organisatie kan bereiken.

Het verschil tussen leiderschap, management en leidinggeven

De termen management, leidinggeven en leiderschap worden vaak in één adem met elkaar genoemd. Toch is het niet hetzelfde. Managers zijn verantwoordelijk voor het beheersen en controleren van processen. Hun focus ligt op het aansturen van medewerkers en processen om zo concrete resultaten te bereiken en het uitvoeren van taken binnen afgesproken kaders. Dit gaat dus om een functie binnen een organisatie waardoor we vaak spreken van een leidinggevende functie. Van leidinggevenden wordt zowel management als leiderschap verwacht.  

Management is gericht op het coördineren van mensen, middelen en processen om zo efficiënt mogelijk een product of dienst te produceren of te leveren. Goed management zorgt ervoor dat kostprijzen beheerst worden en producten en diensten tegen redelijke prijzen verkrijgbaar zijn. Als management te ver doorslaat, ontstaat er een bezetenheid voor nog meer efficiency, controledrang en regelzucht. Om een teveel aan management weer in balans te brengen is er leiderschap nodig.

Leiderschap zorgt dat alle betrokkenen zien wat het grotere plaatje is, waar het team of de organisatie naartoe beweegt en brengt de belangen van de verschillende stakeholders in evenwicht. Leiderschap verbindt, slaat bruggen en maakt dat iedereen gemotiveerd is om hetzelfde doel te behalen. 

Goed leiderschap is effectief leiderschap 

Als leiderschapsgedrag gericht is op het behalen van bepaalde doelen, veronderstelt dat dat de context en situatie waarbinnen dat gedrag wordt ingezet belangrijk zijn. In het geval van een grote crisis is er ander gedrag nodig dan in het geval alles rustig voortkabbelt. Dit leidt er wat ons betreft toe dat er niet één beste manier van leiderschap is maar dat context en doel bepalen wat goed leiderschap is. In dit verband kunnen we dan ook beter spreken van effectief leiderschap wat aangeeft dat leiderschap ‘goed’ is, als het beoogde resultaat daardoor wordt behaald. Het is dan effectief in die zin dat het beoogde effect wordt gerealiseerd. 

De wens tot meer zelfleiderschap 

Als je een leider bent, neem je leiding over jezelf en je leven: je toont zelfleiderschap. Je neemt verantwoordelijkheid over je eigen gedrag en de hobbels op je pad. Op die manier stuur je zelf, in plaats van dat je gestuurd wordt.

Niet voor niets zijn veel leidinggevenden gericht op het ontwikkelen van meer zelfleiderschap bij de mensen in hun team(s). Dit wordt dan empowerment, eigenaarschap, zelfregie, persoonlijk leiderschap of zelfleiderschap genoemd. Een medewerker of teamlid die zelf de regie neemt is proactief, komt tot oplossingen, kan zich beter concentreren en heeft meer plezier in het werk. Niet onbelangrijk: hij of zij krijgt meer gedaan en draagt dus meer bij aan de organisatiedoelstellingen. 

De ontwikkeling van leiderschap begint bij zelfleiderschap 

Leidinggevenden zien graag dat er meer leiderschap wordt ontwikkeld, maar toch lukt dat vaak juist niet. Daar heeft de leidinggevende zelf een belangrijke rol in, hoewel hij/zij dat vaak niet doorheeft. Om die reden begint de ontwikkeling van leiderschap wat ons betreft bij zelfleiderschap. Want goed zelfleiderschap zorgt ervoor dat je weet wie je bent, wat je wilt en wat je doet of moet doen om dat te bereiken. Daarbij hoort ook dat je dus weet wat je niet (meer) moet doen of welk gedrag een averechts effect heeft. 

Het is belangrijk te beseffen dat je als leider feitelijk alleen je eigen gedrag kunt veranderen en dat de mate waarin je dus jouw gewenste doelen of resultaten behaalt door middel van je team volledig afhankelijk zijn van jouw eigen gedrag. Hoe meer zelfkennis, hoe beter, want dat biedt de basis om verdere kennis en vaardigheden te ontwikkelen die tot ander en effectiever leiderschapsgedrag kunnen leiden. 

Werken aan jouw leiderschap

Wil je jouw leiderschapskwaliteiten verder ontwikkelen en groeien in een leidinggevende rol? Met onderstaande programma’s begeleiden we je naar een effectief leiderschap. 

Hybride leiderschap

Online masterclass individuele performance

Online masterclass Team performance

Leadership Experience

​Leidinggeven aan een high performance team

Sparren over de mogelijkheden?

Wil jij leiderschap verder binnen jouw organisatie vorm geven? Plan gerust een virtuele koffie met mij in om eens te sparren over jouw vraag. Altijd leuk en vanzelfsprekend geheel vrijblijvend! 

Rowan van ’t Hoogt

12 eigenschappen van een succesvolle leider 

Hoewel effectief leiderschap dus door de context wordt bepaald, is er door de jaren heen wel veel onderzoek gedaan naar succesvolle leiders. En daaruit zijn gedragingen te destilleren die maken dat een leider in het algemeen genomen meer of minder succesvol (= effectief) is. 

Door de combinatie van onderstaande gedragingen bereiken leiders drie dingen: 

  • Ze behalen hun doelen 
  • Ze doen dat op een manier die energie geeft en positief is 
  • Ze vergroten het zelfleiderschap in organisaties waardoor de capaciteiten van de organisatie worden vergroot   

Is een visionair 

Een leider is in staat om vooruit te kijken en ‘uit te zoomen’ van de dagelijkse hectiek. Hij ziet trends en veranderingen en weet dat te vertalen naar een visie en strategie.  

Ontwikkelt zijn mensen 

Ontwikkeling van mensen leidt tot ontwikkeling van de organisatie. Succesvolle leiders beseffen dat ontwikkeling continu nodig is. Mensen willen kennis en vaardigheden in kunnen zetten in hun leven zodat ze goede prestaties kunnen leveren en van waarde kunnen zijn.  

Tevens zorgt een cultuur van ontwikkeling voor een aantrekkelijk arbeidsklimaat wat nieuwe talenten aantrekt.  

Stelt zich kwetsbaar op 

Hoewel het lange tijd ‘not done’ was om je kwetsbaar op te stellen, inmiddels is er groeiend bewijs dat kwetsbaarheid bijdraagt aan een cultuur van psychologische veiligheid waarin mensen zichzelf durven uitspreken en hun fouten durven toegeven. Een kwetsbare leider geeft hierin het voorbeeld en vraagt en geeft open en eerlijke feedback. 

Is besluitvaardig 

Succesvolle leiders durven beslissingen te nemen. Ook als dat om minder populaire beslissingen gaat. Deze leiders hakken de knopen door die nodig zijn in het belang van het collectieve doel. Ook al zal niet iedereen blij zijn met die besluiten, de besluitvaardigheid wekt vertrouwen van mensen. 

Verbindt 

Effectieve leiders zijn in staat mensen met elkaar te verbinden. In het team en over de teams heen. De leider schetst het gezamenlijke doel en overstijgt de individuele belangen en/of tegenstellingen. Hij zorgt ervoor dat mensen zich verbonden voelen met het doel, daarvoor willen gaan en met elkaar willen samenwerken om dat doel te bereiken. 

Maakt anderen verantwoordelijk 

Succesvolle leiders maken mensen verantwoordelijk voor een deel van het werk dat gedaan wordt en spreken ze daar ook op aan. Ze maken hen ‘accountable’ voor de afspraken. Dit maakt dat excuses niet wenselijk zijn en een beroep wordt gedaan op eigen verantwoordelijkheid en eigenaarschap voor het werk. 

Is empathisch 

Hij kan zich inleven in andere mensen en rekening houden met hun gevoelens. Hij heeft ook voor diversiteit en zorgt ervoor dat iedereen zich begrepen voelt en onderdeel voelt van het team of de organisatie.  

Toont zich veerkrachtig 

De dagelijkse realiteit is dat niet alles altijd gaat zoals gewenst. Succesvolle leiders weten om te gaan met tegenslagen. Ze aanvaarden dat er fouten worden gemaakt of onverwachte hobbels op het pad komen, leren daarvan en zetten een koers uit gericht op vooruitgang. Ze focussen niet te veel op het probleem, maar zoeken naar de oplossing. Ze nemen verantwoordelijkheid en nemen hun mensen mee in de alternatieve aanpak. Ze worden doorgaans als positief ervaren.  

Motiveert 

Succesvolle leiders beseffen dat mensen motivatie nodig hebben en biedt daarin een perspectief. Hij schetst het plaatje voor het team of de organisatie en gaat op zoek naar hetgeen individuele medewerkers motiveert. Die motivatie weet hij aan te boren en in te zetten in specifieke doelen of taken. Daarmee wordt de intrinsieke motivatie van mensen aangesproken. Voor veel mensen geldt dat intrinsieke motivatie het meest belangrijk is, zeker in combinatie met autonomie. Autonomie geeft medewerkers de ruimte om naar eigen inzicht te werken, zorgt voor meer plezier en leidt tot betere prestaties. 

Is authentiek 

Mensen waarderen authentieke leiders. Deze zijn transparant, eerlijk en helder. Ze zeggen wat ze doen en doen wat ze zeggen. Ze zijn zichzelf, benaderbaar en behandelen de ander zoals ze zelf graag behandeld willen worden. Geen spelletjes graag. 

Heeft stijlflexibiliteit 

Omdat verschillende situaties en mensen om verschillende manieren van communiceren vragen, is de succesvolle leider een flexibele leider. Iemand die kan schakelen tussen verschillende stijlen en is zich bewust van zijn eigen voorkeuren (en valkuilen).  

Is het levende voorbeeld 

In al het voorgaande beseft de leider dat hij altijd een leider is en als zodanig wordt gezien. Ook als hij even niet ‘oplet’. Hij zorgt er dus voor dat hij zelf het voorbeeld is van datgene dat hij graag ook ziet bij anderen omdat hij beseft dat het voorbeeldgedrag van de leider een belangrijke cultuurbepaler is.